Со самото тоа што сѐ поголем број на луѓе се веќе прележани и вакцинирани, има сѐ помала подложна популација и шанса вирусот да се шири, а со тоа и да мутира. Секоја пандемија завршува или со стекнување на колективен имунитет или со мутација на вирусот со која ја губи вирулентноста и можноста за широка трансмисија. Затоа е најбитна вакцинацијата како мерка за превенција, вели во разговор за НОВАТВ, д-р Драган Кочински, епидемиолог во Институтот за јавно здравје.
До денеска немаше потврда дека во светот има смртни случаи заразени од овој сој, но премиерот Борис Џонсон попладнево потврди дека во Велика Британија починал најмалку еден пациент заразен со новиот сој на коронавирусот, омикрон, кој досега е регистриран во повеќе од 60 земји.
СЗО во најновиот извештај денеска предупреди дека „вкупниот ризик поврзан со омикрон останува висок поради повеќе причини. Првите податоци укажуваат дека тој го заобиколува имунолошкиот одговор и е многу заразен, што може да доведе до нови бранови на инфекција со тешки последици“.
Д-р Кочински, сојот омикрон сѐ уште не е откриен во Македонија, односно, не е ниту тестиран, бидејќи тогаш кога било секвенционирањето не бил ниту појавен, а до Нова Година во ИЈЗ ќе се прави нова анализа. Тоа може да значи и дека, во меѓувреме, можеби омикрон се појавил и почнал да заразува…Како да се однесуваме, во однос на превентивните мерки, со оглед дека, според првичните сознанија, најновиот сој дава полесна слика на болеста, иако веќе има потврда и за првиот смртен случај?
– Не можеме да исклучиме дека сојот е импортиран веќе во РСМ, но истиот не е докажан во лабораторијата во ИЈЗ. Но без разлика на сојот, општите мерки за заштита треба да се почитуваат, тие даваат задоволителни резултати, а тука е и вакцинацијата како најдобра заштита.
Иако, според досегашните сознанија на светските и нашите експерти, омикрон е, најверојатно, последниот сој кој циркулира во оваа пандемија заради кој ќе се вознемируваме, има ли теоретска можност вирусот да „подивее“ и мутациите да отидат во друга насока – вирусот да измутира, не дај Боже, во многу полоша и посмртоносната варијанта за човештвото?
– Самата природа на овие вируси е таква да тие полесно мутираат. Со самото тоа што сѐ поголем број на луѓе се веќе прележани и/или вакцинирани има сѐ помала подложна популација и шанса вирусот да се шири, а со тоа и да мутира. Секоја пандемија завршува или со стекнување на колективен имунитет или со мутација на вирусот со која ја губи вирулентноста и можноста за широка трансмисија.
Во однос на мутациите на овој вирус, не би можел да дадам коментар, експертите вирусолози на оваа тема би имале посоодветно мислење.
Последното секвенционирање на ковид-19 е направено во лабораторијата на ИЈЗ во ноември, кога немаше омикрон. Зошто мора да чекаме цел месец за да дознаеме дали омикрон е меѓу нас? Може ли почесто да ги правиме тие анализи?
– За ова ќе треба да се обратите до лабораторијата за вирусологија, јас немам податок кога и со каква фреквенција се прават тестовите.
Што мислите, ќе може ли наскоро лекарите само според клиничката слика на пациентот да одредуваат која варијанта на ковид-19 нѐ нападнала? Или лабораториската анализа останува неприкосновена – како за грипот и за други заразни заболувања?
– Во однос на присутната варијанта, истата не би можела да се утврди само преку клиничка слика, секвенционирањето е единствен метод за потврда. Откако една варијанта ќе се утврди дека е доминантна, сѐ до појава на некоја нова, се смета дека сите или најголем дел од заболените се со таа варијанта. Терапијата за ковид-19 е таа што ја аплицираат клиничарите и не зависи од варијантата на вирусот. Сѐ зависи од клиничката слика и присутните симптоми, дали ќе се аплицира нешто дополнително симптоматски или не.
Д-р Кочински, што Вас како епидемиолог најмногу Ве зачуди, а што научивте во оваа пандемија? Што од научен аспект, а што е Вашиот коментар во однос на однесувањето на граѓаните во оваа пандемија?
– Сите мерки и препораки од здравствените власти се врз база на научни докази и препораки од релевантни светски институции (СЗО, ECDC, CDC..). Како еволуираше пандемијата и како заедно учевме за овој вирус, така и светските релевантни институции, а и нашите, ги адаптираа препораките. За побрзо завршување на пандемијата, сите ние треба да се однесуваме одговорно и да ги почитуваме мерките, како и да се вакцинираме, бидејќи тоа е најдобрата мерка за да се заштитиме себе си, а и тие околу нас.
Љубица Балабан