Предметите на СЈО кои се во фаза на истрага, согласно новиот Закон за јавно обвинителство, можат да продолжат. Од продолжението и крајот на истрагата ќе зависи колку обвинителни акти ќе се покренат и дали за некое од делата кои се истражуваат ќе има судски процес. Законот, покрај тоа што овозможува да продолжат сите започнати судски процеси по предметите на СЈО, отвора прилика во игра да се вратат и досиејата кои се фаза поназад – во истрага.

Тоа значи дека уште голем број осомничени, пред се функционери и соработници на ВМРО ДПМНЕ, може да се најдат на листата со обвинети. Во предметите кои се истражуваа во СЈО, а кои сега може да се продолжат од истите обвинители, кои се распоредени низ другите обвинителства, има десетина случаи. „Империја“ е еден од поголемите во кој се истражува финансискиот криминал на Орце Камчев, Сашо Мијалков и на уште десетина други вмешани во пирамидата.

Антонио Милошоски е осомничен во предметот „Моќник“ со продажба на државно земјиште по ниска цена. Силвана Бонева е под истрага во „Друмарина“ за лажно прикажување на патни налози. Екс-министерот за здравство Никола Тодоров се гони за сомнителна набавка на медицинска опрема во
досието „Рентген“. Никола Груевски и Миле Јанакиевски се осомничени во „Актор“ со изградбата на делницата Демир Капија – Смоквица, а се проверува дали переле пари.

„Транспортер 2“ е резервиран за поранешниот градоначалник на Битола, Владимир Талевски и уште неколку други лица за малверзации со превозот на ученици. За ова дело веќе има активно обвинение наречено „Транспортер“. Ѓоко Поповски и уште едно лице се истражуваат во предметот „Странски служби“ за извештајот што го подготвиле во УБК кој требало да ја потврди верзијата на државниот
врв раководен од ВМРО ДПМНЕ дека имало клонирани базни станици низ Скопје кои го правеле незаконското прислушување, а не како што е вистината, дека тоа се правело во УБК.

Досието “Дизајн“, посветено на сомнителната набавка на двокатните автобуси за ЈСП, на одговорност го повикува Игор Јанушев, генералниот секретар на ВМРО ДПМНЕ и уште неколку други лица. Во „Хармонија“ осомничени се Груевски, Јанакиески и Стевчо Јакимовски, обезбедиле имотна корист на еден приватен универзитет. Груевски заедно со Кирил Божиновски и уште неколкумина други се истражуваат во „Пропаганда“ затоа што контролирале медиуми со државни пари во партиски цели.

Името на поранешниот министер за финансии, Зоран Ставревски се појавува во истрагата „Подарок“, заедно со Јанакиески, под сомнение дека овозможиле една руска компанија да оствари имотна корист на штета на државната каса. Груевски и лидерот на ДУИ, Али Ахмети се истражуваат за пропаднатиот попис. Покрај Ахмети, од врвот на ДУИ е засегнат и Бујар Османи кого обвинителите го проверуваат во
досието „Пациент“ за фаворизирање на фирма од Бугарија на јавен тендер. Екс министерот Љупчо Димовски се гони во „Продуцент“ затоа што трошел државни пари за закуп на телевизиски простор. Има уште неколку истраги, како таа за Поштенска банка, базните станици и други кои сега имаат шанса да стигнат до обвинителен акт.

Досието „Скопје 2014“, како и други големи предмети се во фаза на предистрага, но и тие се преземени од Јавното обвинителство и за нив е дозволено да се отворат истраги. Како е можно да се продолжат истрагите ако Законот за кривична постапка (ЗКП) предвидува рокови, од шест месеци до 18 месеци? Да, ЗКП предвидува рокови, но тие не се преклузивни, туку инструктивни, односно не се дефинитивни и нивното непочитување не повлекува запирање на истрагата.

Преклузијата значи дека се губи некое право поради истек на време (пример, ако не се поднесе жалба во предвиден рок во однос на некоја одлука/пресуда/решение, се губи правото на жалба). Инструктивноста дава рамка за можно завршување и повеќе се однесува на дисциплината и одговорноста на обвинителот за што побрзо да постапува, но тоа не значи дека по истекот на предвидениот рок тој го затвора предметот и го архивира како никогаш да не постоел. Напротив, ако е на добар пат да изгради солидно обвинение секако дека е логично и исправно да му се остави уште одреден период за квалитетно да ја заврши истрагата.

Дополнително, никаде во ЗКП нема одредба дека доколку некој рок за истрага биде пропуштен дека тоа по автоматизам значи дека истрагата е затворена и никому ништо. Второ, што доколку во одредена истрага е неопходна меѓународна помош? Има предмети на СЈО кои се истражуваат и надвор и за кои се чекаат повратни информации и докази веќе година и половина до две. Како во таква ситуација може да се запази наведениот рок во ЗКП? Никако. Уште повеќе ако се знае дека за одредени истраги клучните докази се во странство.

Обвинители пренесуваат дека постојат примери во праксата кога истрагите траеле и по две, три, четири години. Сепак на крајот е многу поважно дали истрагата е професионално водена и обезбедила цврсти материјални докази за кривичното дело, а не дали била кратка или подолга. Рокот што им беше поставен на специјалните обвинители од 18 месеци, судиите во Врховен го оценија како да е преклузивен, па затоа донесоа Мислење дека за некои предмети и истраги специјалните обвинители не може да постапуваат, што во пракса значи дека многу досиеја на СЈО требаше да згаснат.

Но сега, новиот закон за јавно обвинителство го анулира таквото мислење на Врховен суд и отвора простор за продолжување и на истрагите и на судските постапки. Ограничување за тоа нема ниту во
ЗКП.