На маргините на Самитот ЕУ -Балкан во Софија се одржа тет а тет средба на премиерите на Македонија и на Грција Зоран Заев и Алексис Ципрас, втора по обновувањето на преговорите за решавање на спорот за името.
Како што изјави Заев, разгледувале можни опции за креативни решенија и утврдиле една од нив која била најприфатлива за двете страни.
– Заедно со премиерот Ципрас разгледавме можни опции за креативни решенија, кои македонската страна ги презентираше во последната фаза од преговорите. Следуваат консултации во двете земји, со релевантните политички фактори, рече Заев.
Заев нагласи дека доколку е можно практично спроведување на тоа решение, тогаш всушност „имаме решение“. Тој не прецизираше за какво решение станува збор, ниту директно одговори дали на средбата станало збор за промена на македонскиот Устав.
Македонија се надева дека решение за името ќе се најде пред јунскиот Самит на ЕУ, како и пред јулскиот Самит на НАТО, а Заев посочи дека се надева оти тоа ќе се случи, а во крајна линија доколку не се случи тогаш двете страни ќе продолжат да го бараат.
Ципрас, на прес-конференцијата беше повоздржан во оценките за тоа дали на повидок е договор меѓу двете земји.
Тој рече дека се разговарало за повеќе опции и оти најповолна опција е онаа која ќе ги опфати сите прашања.
– Верувам дека имаме поминато голем дел од патот, но има уште да се помине, рече грчкиот премиер Алексис Ципрас на прес конференцијата во Софија и додаде дека се уште не сме во позиција да говориме за договор.
– Ги разгледуваме чекор по чекор сите детали. Не сме, се уште не сме во позиција да говориме за договор. Ќе постојат и следни чекори, со цел ако е можно повторно да се сретнеме на почетокот на следниот месец, рече Ципрас.
За средбата на двајцата премиери, освен медиумите, говореа и највисоките европски претставници.
– Разговорите меѓу Македонија и Грција напредуваат добро и постигнат е значителен напредок. Прашањето за Македонија е мошне важно, рече германската канцеларка Ангела Меркел на брифингот.
Еврокомесарот за проширување Јоханес Хан рече дека е оптимист за решението, но не сакаше да дава прогнози за евентуалната временска рамка.
– Секогаш сум оптимист. И ќе останам оптимист. Двајцата премиери се на добар пат, рече Хан
Опсегот на употреба и измените на македонскиот Устав остануваат спорните прашања. Грчката страна инстистира на ерга омнес и промена на Уставот, а тоа денеска уште една го повтори грчкиот претседател Прокопис Павлопулос.
И додека двајцата премиери договараа опција што ќе ја презентираат на релевантните политики фактори во своите земји, од Грција повторно беа упатени познатите позции од претседателот Прокопис Павлопулос дека промена на Уставот е предуслов за решение, но и обврска кон владеењето на правото, затоа што Меѓународен договор без уставни измени носи и одговорност за премиерот на соседната земја и од лидерот на грчката опиизиција Кирјакос Мицотакис, дека комплетно решение со ерга омнес и уставна промена, се предусловите за договор меѓу двете земји.
Што донесе софискиот Самит?
Самитот ЕУ-Западен Балкан, што се одржа вчера во организација на бугарското претседателство во Софија внесе нова енергија во односите меѓу ЕУ и регионот, 15 години по состанокот во сличен формат, кој се одржа во Солун. Сепак, фокусот не беше на проширувањето, туку на поврзувањето, со цел да се подобри транспортот и дигиталната инфраструктура на регионот и да се олесни соработката.
Европската унија вчера им даде ново ветување за членство на своите партнери од Западен Балкан, но без најпосакувана награда – датум на пристапување.
ЕУ ја потврди европската перспектива на Западен Балкан,но бара реформи
Лидерите на Европска унија и земјите членки на ЕУ, во консултација со партнерите од Западен Балкан во Софија усвоија Декларација во 17 точки, со кои е повторена недвосмислената поддршка за европската перспектива на регионот, а исто така се наведени и задачите и принципите што треба да бидат исполнети за време на процесот на евроинтеграција.
Усвоен е и Анекс на декларацијата што се однесува на зајакнување на врските и соработката помеѓу ЕУ и Западен Балкан.
– ЕУ ја поздравува заедничката посветеност на партнерите од Западен Балкан на европските вредности и принципи и визија на силна, стабилна и обединета Европа поддржана со нашите историски, културни и географски врски и нашите взаемни политички, безбедносни и економски интереси, се наведува во првата точка на документот.
На Самитот Брисел претстави шест нови иницијативи кои би требало да помогнат во трансформација на регионот, негова подобра поврзаност и околу помирувањето.
Европскиот комесар за проширување Јоханес Хан најави нови поттикнувања за шестте земји на Западен Балкан кои се надеваат на натамошно приближување кон ЕУ.
Брисел планира финансирање на десетина нови проекти поделени во шест групи, а се со цел да се забрза трансформација на регионот, а шестте нови иницијативи се вредни повеќе од стотина милиони евра. Сите земји од регионот ќе добијат поттик во сегментот за јакнење на владеење на правото, вклучувајќи ја тука и цврстата контрола за спроведување реформи. Хан вели дека државата која би влегла во полноправно членство во 2025 година, мора да ги заврши преговорите најдоцна до 2023 година.