Доверливите податоци од американските разузнавачки агенции во текот на летото предвидуваа многу мрачна слика за Авганистан, односно укажуваа дека Талибанците можат брзо да го освојат Кабул и да доведат до колапс на авганистанската армија, иако американскиот претседател Џо Бајден и неговите советници рекоа тоа е малку веројатно дека ќе се случи во краток временски период.

До јули, бројните извештаи на разузнавачките служби беа песимистични по прашањето дали авганистанската војска може да пружи сериозен отпор и дали владата може да го задржи Кабул, објави „Њујорк тајмс“.

На 8 јули, Бајден рече дека авганистанската влада „тешко ќе падне“ и дека нема да има хаотични евакуации на Американци, слични на оние што беа видени во Виетнам.

Предупредувањата преку летото поставија и прашање зошто членовите на администрацијата на Бајден и воените планери во Авганистан постапија неподготвени да се справат со последниот напад на Талибанците врз Кабул, вклучително и зошто не беше осигурана безбедноста на аеродромот во Кабул и зошто илјадници војници мораа да се вратат за да се заштити заминувањето на Американците.

Извештајот од јули, кога Талибанците веќе освоија десетици области, укажуваше на зголемени ризици во Кабул, во кој се наведува дека авганистанската влада не е подготвена за талибански напад, вели лице запознато со разузнавањето на службата.

Разузнавачките служби предвидуваа дека доколку Талибанците ги освојат градовите, сe друго ќе напредува многу брзо и дека постои реален ризик за распад на авганистанските безбедносни сили. Не е познато дали имало пооптимистички ставови во другите извештаи од тоа време за авганистанската армија и способноста на владата во Кабул да ги потисне бунтовничките напади.

Анализите презентирани на Конгресот заклучуваат дека Талибанците научиле лекции од нивната окупација на земјата во 90-тите години од минатиот век. Овој пат, се додава во извештајот, милитантите прво ќе ги окупираат граничните премини, провинциските престолнини и ќе освојат делови од северот, пред да се упатат кон Кабул, прогноза која се покажа како точна.

Меѓутоа, според „Њујорк тајмс“, клучните американски одлуки биле донесени пред јули, кога меѓу американските агенции постоел консензус дека авганистанската влада може да трае година или две, што ќе остави време за нормално заминување од Авганистан.

Afghan National Army officers keeps watch at a chek point in Kabul, Afghanistan July 8, 2021. REUTERS/Mohammad Ismail

Кога Стејт Департментот нареди повлекување на дел од персоналот од амбасадата во Кабул на 27 април, разузнавачките агенции проценија дека талибанската офанзива може да трае најмалку 18 месеци.

Во разузнавачките служби опстојуваа остри несогласувања. ЦИА беше песимист во врска со обуката на авганистанските безбедносни служби, но разузнавачката служба на Министерството за одбрана и некои други служби во Пентагон дадоа пооптимистички прогнози за подготвеноста на Авганистанците.

Воената и разузнавачката проценка беше дека владата во Кабул може да издржи најмалку една година пред да пристигнат Талибанците, но таа е изградена врз основа што се покажа дека е неточна, а тоа е дека авганистанската војска ќе се бори.

Повеќето американски проценки внатре и надвор од владата се фокусираа на тоа како авганистанските безбедносни сили можат да се справат со Талибанците. Во реалноста, тие дури и не се бореа за време на офанзивата на Талибанците низ целата земја, рече Сет Џи Џонс, експерт во Центарот за стратешки и меѓународни студии во Вашингтон.

Разузнавачките служби со месеци ги споредуваа авганистанските сили со јужно виетнамската армија и крајот на Виетнамската војна. На армијата на Јужен Виетнам и беа потребни две години да падне, откако САД ги повлекоа своите војници и финансиска поддршка. Овој пат, оптимистите веруваа дека авганистанската армија, со американско финансирање, може да трае приближно толку долго, додека песимистите мислеа дека периодот ќе биде значително пократок.

На крајот, заклучуваат аналитичарите, Талибанците победија со стратегија што се покажа успешна за време на децениската војна во Авганистан – тие беа поодлучни од нивните противници.